کیفری

مصادیق جرایم افشای اسرار و مجازات و پیگیری آن

افشای اسرار

تعریف افشای اسرار در قوانین جمهوری اسلامی ایران و قابل پیگیری در موسسه اعتماد و اندیشه پویا به شرح زیر است. رازداری و اسرار در مفهوم لغوی به امور نهان و پنهانی گفته می‌شود که اشخاص تمایل یا به افشا یا هویدا ساختن آن‌ ندارند؛ این امور محرمانه و سری برای هر فردی صرفا در مورد امور مجرمانه یا ناپسند نیستند، بلکه شامل اسرار  خوب و پسندیده هم می‌شود. ازین جهت قانونگذار طبق ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی صراحتاً در مورد جرم‌انگاری افشای اسرار تاکید کرده است و افشای اسرار شغلی و حرفه‌ای را به عنوان یک جرم مستقل پیش‌بینی کرده است.اسرار حرفه‌ای و شغلی نیز شامل اسراری هستند که افراد به دلیل ماهیت و ذات شغل و حرفه خود و به وابسته روابطی که با جامعه دارند، از آنها مطلع شده یا به آن‌ها دسترسی دارند، به عنوان مثال وکلای دادگستری یا کارشناسان رسمی یا سردفتران اسناد رسمی به موجب قوانین خاص به عنوان محرم اسرار شناخته شدند و قانونگذار به صورت جدی تاکید به ضرورت رازداری آنها کرده است و حتی ضمانت اجرای انتظامی نیز در موارد نقض این ممنوعیت را پیش‌بینی کرده است. سری بودن، یک مفهوم نسبی است و بسته به شرایط و موقعیت عرفی یا اجتماعی قربانی یا محتوای موضوع می تواند جنبه های مختلف و متمایزی داشته باشد. نکته مهم این است که با توجه به جنبه خصوصی این جرم، رضایت قربانی در افشای اسرار موجب مشورعیت و توجیه عمل شده و وصف مجرمانه آن را از میان برده مگر در صورتی که عمل ارتکابی شامل عناوین مجرمانه یا ممنوعیت‌های قانونی دیگری شود و جنبه عمومی داشته باشد. افشای اسرار به این معناست که اسرار خصوصی دیگران توسط کسانی که به دلیل شغل یا حرفه خود محرم اسرار مردم هستند، فاش شود. طبق ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی قدیم:کلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار می‌شوند، هر گاه در غیر از موارد قانونی اسرار مردم را افشا کنند، مجرم شناخته می‌شوند.

افشای اسرار

افشای اسرار

مصادیق جرایم افشای اسرار

اسرار جمع سر است و سر نیز در لغت به هر كار پوشيده و مخفي كه انسان آن را در درون خود مخفي نگه مي‌دارد، گفته می‌شود. به موضوعی سر گفته می‌شود که دارای ویژگی های زیر باشد:

۱- افشاي آن به آبرو و حيثيت افراد لطمه وارد كند،

۲- مصلحت مشروع اقتضا کند كه آن سرّ مخفي بماند؛

۳- افراد محدودي آن راز و سرّ را بدانند.

با توجه به قوانین حقوقی هرگونه افشای اسرار مردم را از سوی افرادی که به مناسبت شغل و حرفه‌شان اسرار مردم را به دست می‌آورند، جرم می‌داند و مرتکب را قابل تعقیب و مجازات می شناسد؛ زیرا در این مشاغل مردم به دلیل نیازشان باید به آنها اطمینان داشته باشند و بر همین مبنا اسرار خود را با آنها بیان می کنند.

مجازات افشای اسرار

حقوقدان با اشاره به اینکه صرف‌نظر از انواع ضمانت‌های یاد شده، طبق قوانین کیفری ایران در ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی صراحتاً مبادرت به جرم‌انگاری این اعمال کرده است و افشای اسرار شغلی و حرفه‌ای را به عنوان یک جرم مستقل پیش‌بینی کرده‌است،

  • طبق ماده ۶۴۸: پزشکان، جراحان، ماماها و داروفروشان و تمامی کسانی که به مناسبت شغل خود محرم اسرار می‌شوند هرگاه در غیر از موارد قانونی اسرار مردم را افشا کنند، مجرم شناخته شده و به مجازات ۳ ماه و یک روز تا یک سال حبس یا به یک میلیون و ۵۰۰ هزار یا ۶ میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شوند.

مبنای جرم‌انگاری این رفتار و ممنوعیت افشای اسرار مردم، حمایت از تمامیت معنوی و حیثیت اشخاص است و همان‌طور که جسم انسان از حرمت و کرامت برخوردار است، روح، روان و آبرو وی نیز دارای ارزش و احترام است. علاوه بر  آن فلسفه جرم‌انگاری این رفتار از جهتی حفظ امنیت و سلامت جامعه نیز می‌باشد.

نوشته های مشابه